فهرستواره پایان‌نامه‌های حوزوی-دانشگاهی در موضوع سلفی‌گری و نقد وهابیت

پایان نام
نويسنده : اباذر نصر اصفهانی
در این گزارش، 202 پایان نامه شامل 10 رساله دکتری (یا سطح چهار حوزه) و 192 رساله در مقطع کارشناسی ارشد (یا سطح سوم حوزه) معرفی شده اند. اطلاعاتِ پایان نامه ها در دو بخشِ دکترا (یا سطح چهارم حوزه) و کارشناسی ارشد (یا سطح سوم حوزه) تفکیک شده اند. هر بخش بر اساس عناوین پایان نامه ها تنظیم و مرتب شده است. نام نویسنده آثار هم پس از عنوان پایان نامه آمده است. نیز در قسمت معرفی اساتید راهنما، نام اول، استاد راهنما و نام دوم، استاد مشاور است.

مقدمه

فرقه وهابیت با آنکه اندیشه استواری در میان صاحب نظران اسلامی ندارد، اما بر آن است تا اندیشه های نااستوار و متحجرانه خویش را بر سایر مسلمانان تحمیل کرده و خود را به مثابه تنها میدان دار اندیشه و تفکر اسلامی بقبولاند. از این رو شناخت راز و رمزها و واکاوی اندیشه ها و نگرش های این فرقه در مراکز علمی-پژوهشی، به ویژه در تحقیقات پایانی دانشگاه ها و حوزه های علمیه ضروری به نظر می رسد.

آنچه پایان نامه ها را از سایر متون متمایز می کند، پرداختن به موضوعات بدیع و ارائه نگرش های نو است. بدین سان مسائل و موضوعات مطرح شده در متون پایان نامه ها غالباً بکر و دست اول اند و نگرش ها و رهیافت های ارائه شده از جانب آنها در نوع خود منحصر به فرد تلقی می شوند. بدین جهت پایان نامه ها همواره در زمره اصیل ترین منابع تحقیقات به شمار می آیند. لذا شناسایی و بهره مندی از متون پایان نامه ها و نیز استفاده از توان و ظرفیت نویسندگان آنها در مراکز پژوهشی لازم است. از آنجایی که رویکرد نشریه سراج منیر شناخت دقیق فرقه وهابیت و پاسخ به شبهات آنها در موضوعات مختلف است، لذا ارائه گزارش از پایان نامه هایی که با هدف شناخت و نقد دیدگاه های این جریان در مراکز علمی کشور تولید می شوند، از جمله وظایف آن است.

در این گزارش، 202 پایان نامه شامل 10 رساله دکتری (یا سطح چهار حوزه) و 192 رساله در مقطع کارشناسی ارشد (یا سطح سوم حوزه) معرفی شده اند. اطلاعاتِ پایان نامه ها در دو بخشِ دکترا (یا سطح چهارم حوزه) و کارشناسی ارشد (یا سطح سوم حوزه) تفکیک شده اند. هر بخش بر اساس عناوین پایان نامه ها تنظیم و مرتب شده است. نام نویسنده آثار هم پس از عنوان پایان نامه آمده است. نیز در قسمت معرفی اساتید راهنما، نام اول، استاد راهنما و نام دوم، استاد مشاور است.

الف. پایان نامه های دکتری یا سطح چهارم حوزه

  1. ۱. بررسی تطبیقی عقاید سلف با وهابیت، حسین نیک خواه، به راهنمایی مهدی فرمانیان، رشته فلسفه و کلام اسلامی، حوزه علمیه قم.
  2. ۲. بررسی و نقد باب دوم از کتاب اصول مذهب الشیعه الامامیه، احمد عابدی، به راهنمایی احمد بهشتی، رشته فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده الاهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران، 1381، 419ص.
  3. ۳. التوسل فی الکتاب والسنه، مهدی رستم نژاد، به راهنمایی محمدهادی معرفت، رشته فلسفه و کلام اسلامی، مرکز مدیریت حوزه علمیه قم، 1381.
  4. ۴. جایگاه سنت در مکتب اهل بیت علیهم السلام و نقدی بر فصل «سنت نزد شیعه» از کتاب اصول مذهب الشیعه الامامیه الاثناعشریه، سید عبدالکریم حیدری، به راهنمایی محمدهادی معرفت، رشته الاهیات، دانشگاه تهران، 1384.
  5. ۵. زیارت و توسل و رابطه آن با توحید عبادی، احمدحسین فلاحی، به راهنمایی احمد عابدی و مشاوره عزالدین رضانژاد، رشته فلسفه و کلام اسلامی، حوزه علمیه قم، 1385.
  6. ۶. مبانی فکری سلفیه، مهدی فرمانیان آرانی، به راهنمایی احمد بهشتی و علی الله بداشتی و مشاوره احمد عابدی، دانشکده الاهیات، دانشگاه قم، 1388.
  7. ۷. مناظراتی در حرمین شریفین، سید محمد حسینی قزوینی، رشته فلسفه و کلام اسلامی، حوزه علمیه قم، 1382.

این پایان نامه شامل مذاکرات و مباحثاتی با برخی علمای بزرگ مکه، اساتید دانشگاه ام القری و دانشجویان در مدینه و مکه مکرمه است.

  1. ۱. نزاهه القرآن عن التحریف و موازین الوهابیه، فتح الله نجارزادگان، به راهنمایی محمدهادی معرفت و مشاوره سید محمدباقر حجتی، رشته علوم قرآن و حدیث، دانشکده الاهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران، 1378.

این رساله که به زبان عربى نوشته شده، در نقد بخشى از کتابى به نام اصول مذهب الشیعة الامامیة الاثنى عشریة تألیف دکتر ناصر على قفارى یکى از دانشمندان وهابى مذهب است و شامل پنج فصل با این عنوان هاست: ادله امامى مذهبان بر مصونیت قرآن از تحریف؛ روایات تحریف در ترازوى نقد؛ احادیث تحریف در کتب اهل سنت؛ نگاهى به پاسخ هاى اهل سنت به اشکالات این روایات؛ نظرى گذرا به پاسخ هاى امامى مذهبان به روایت اهل سنت) .

  1. ۱. نقد و بررسی آراء سلفیه در باره توحید و نبوت، علی الله بداشتی، به راهنمایی احمد بهشتی و مشاوره طوبی کرمانی، رشته کلام و فلسفه اسلامی، دانشکده الاهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران، 1382.
  2. ۲. نقد و بررسی شبهات دکتر ناصر القفاری درباره اندیشه مهدویت، نصرت آیتی سجزه ئی، به راهنمایی سید مسعود پورسیدآقایی و مشاوره سید محمد حسینی قزوینی، رشته فلسفه و کلام اسلامی، حوزه علمیه قم، 1392.

ب. پایان نامه های کارشناسی ارشد یا سطح سوم حوزه

  1. ۱. استراتژی عربستان سعودی برای گسترش وهابیت در مناطق سنی نشین ایران و استراتژی ایران در تقویت شیعیان عربستان، علیرضا حاجی علی بیگی، به راهنمایی رضا باقی زاده پلامی و مشاوره محمود قیوم زاده، دانشگاه آزاد اسلامی واحد آشتیان، 1390.
  2. ۲. اندیشه سیاسی سلفی گری در اسلام معاصر با تأکید بر طالبان و القاعده، عبدالمجید افراخته، به راهنمایی محمدرضا احمدی طباطبایی، رشته علوم سیاسی، دانشکده علوم سیاسی و معارف اسلامی، دانشگاه امام صادق علیه السلام، تهران، 1387.
  3. ۳. اندیشه های حسن بن فرحان مالکی، سیدمحمد حیدر نقوی، به راهنمایی سیدعصام العماد و مشاوره مهدی فرمانیان، رشته مذاهب اسلامی، مجتمع آموزش عالی امام خمینی، جامعة المصطفی العالمیه، قم، 1388.
  4. ۴. اهل بیت علیهم السلام و تفسیر قرآن، غلامرضا رئیسیان، به راهنمایی سید محمدباقر حجتی، رشته علوم قرآن و حدیث، دانشگاه قم، 1382.

این رساله در نقد بخشی از کتاب اصول مذهب شیعة الاثنی عشریة مربوط به صفحات 156 تا 180 از جلد اول آن، اثر دکتر ناصربن عبد اللّه قفاری است. در این بخش سه شبهه درباره شیعه مبنی بر عدم حجیت قرآن نزد شیعه مطرح شده است.

  1. ۱. بدعت از دیدگاه قرآن و حدیث، ربابه ناظمی، به راهنمایی محمدباقر حجتی، رشته علوم قرآن و حدیث، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، 1377.
  2. ۲. بدعت در قرآن و حدیث از منظر فریقین با تأکید بر مصادیق رایج آن، محمدجاوید نجمی، به راهنمایی احمد مرادخانی و مشاوره محمدحسن زمانی، رشته علوم قرآن و حدیث، جامعة المصفی العالمیة، قم، 1383.
  3. ۳. بررسی آرای علمای شیعه و وهابی درباره توسل و شفاعت، محمدعلی بلتستانی، به راهنمایی سید محمدرضا موسوی و مشاوره محمد کریمی، رشته فقه و معارف اسلامی، مجتمع آموزش عالی فقه، جامعه المصطفی العالمیه، قم، 1384.
  4. ۴. بررسی اختلافات محمد بن عبدالوهاب با احمد بن حنبل، رضا الهامی، رشته فلسفه و کلام اسلامی، حوزه علمیه قم، در حال تدوین (1390) .
  5. ۵. بررسی اعتقادات و افکار فرقه وهابیت از منظر قرآن و احادیث، علی نصراللهی، به راهنمایی محمدعلی ربی پور اقدم سرایی و مشاوره نازی عبدالله پور، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تبریز، 1389.
  6. ۶. بررسی اعتقادی - سیاسی پیرامون وهابیت و نظام آل سعود، سید محسن شیخ الاسلامی، به راهنمایی علی اصغر حلبی و مشاوره منوچهر محمدی، رشته معارف اسلامی و علوم سیاسی، دانشگاه امام صادق7، 1368، 171ص.
  7. ۷. بررسی بدعت و سنت از منظر قرآن و حدیث، حسین زارع کار، به راهنمایی امیر توحیدی و مشاوره سید محمد رضوی، رشته الاهیات و معارف اسلامی، گرایش علوم قرآن و حدیث، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی، 1388.
  8. ۸. بررسی بسترها و ریشه های تروریسم در خاورمیانه (مطالعه موردی القاعده و طالبان)، احسان نیک پی، به راهنمایی یحیی فوزی و مشاوره مجید بزرگ مهری، رشته علوم سیاسی، دانشگاه بین المللی امام خمینی رحمة الله علیه، قزوین، 1389.
  9. ۹. بررسی بنیاد فکری وهابیت در توحید و نقد آن، به راهنمایی سید حسین سجادی و مشاوره عبدالرضا جمال زاده، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال، 1391.
  10. ۱۰. بررسی تأثیر اندیشه های سلفی بر گسترش افراط گرایی اسلامی با مطالعه موردی مدارس اسلامی پاکستان، رضا رستگاران، به راهنمایی محمد توحیدفام و مشاوره محبوبه پاک نیا، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی، 1391.
  11. ۱۱. بررسی تطبیقی افکار وهابیت با خوارج، عابد حسین فائزی، به راهنمایی سید عصام الدین یحیی العماد و مشاوره محمدجعفر حسینیان، رشته فقه و معارف اسلامی، مجمع عالی فقه و معارف اسلامی، جامعة المصطفی العالمیه، قم، 1387.
  12. ۱۲. بررسی تطبیقی مبانی فکری و آراء کلامی علامه حلی و ابن تیمیه در باب شرک و بدعت، عبدالمحمد شیروانی شیری، به راهنمایی سعید رحیمیان و مشاوره علی محمد ساجدی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شیراز، 1388.
  13. ۱۳. بررسی جایگاه توسل در قرآن و احادیث، محمد شرقی خسروشاهی، به راهنمایی نازی عبدالله پور و مشاوره علیرضا رادبین، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تبریز، 1391.
  14. ۱۴. بررسی جنبش وهابیت و تأثیرآن بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران، محمدرضا قره جانلو، به راهنمایی مریم قره مشک غراوی و مشاوره عبدالرضا بای، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد آزادشهر، 1389.
  15. ۱۵. بررسی چالش های سیاسی موجود فراروی شیعه با سلفی های القاعده با تأکید بر کشورهای همسایه ایران، سید ولی نجفی شیرازی، به راهنمایی مهدی حسنی باقری و مشاوره جمیل حسن پور، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد بافت، 1389.
  16. ۱۶. بررسی روابط انگلستان با وهابیت در منطقه خلیج فارس (1850-1750 م.)، اصغر متولی زاده نایینی، به راهنمایی علی اصغر منتظرالقائم و مشاوره علی اصغر کجباف، رشته تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، 1390.
  17. ۱۷. بررسی زمینه های سیاسی و اجتماعی گسترش وهابیت در ایران (مطالعه موردی استان گلستان)، علی دنکوب، به راهنمایی مسعود مطلبی و مشاوره ایرج میر، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد آزادشهر، 1390.
  18. ۱۸. بررسی سلفی گری در شبه قاره هند، حسن منتظری، به راهنمایی نجم الدین طبسی و مشاوره مهدی فرمانیان، رشته فلسفه و کلام اسلامی، حوزه علمیه قم، 1388.
  19. ۱۹. بررسی شبهات شفاعت در آیات قرآن و تفاسیر شیعه و اهل سنت، صادق باربری محمد، به راهنمایی محمدرضا آشتیانی، رشته علوم قرآن و حدیث، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اراک، 1373.
  20. ۲۰. بررسی شفاعت در آیات و روایات و نقد شبهات وارده بر شفاعت، شهلا میرخانی، به راهنمایی مجید معارف و مشاوره کامران ایزدی مبارکه، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال، 1388.
  21. ۲۱. بررسی شیوه های تبلیغی وهابیت با تأکید بر فعالیت های عربستان، مریم شیرین جانی، به راهنمایی حمید ملک مکان و مشاوره محمدهادی فلاح زاده، رشته مذاهب کلامی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، 1390.
  22. ۲۲. بررسی عقاید سلفیه از دیدگاه اهل سنت، محمد ساجدی نیا، به راهنمایی سیدعلی شهرستانی و مشاوره مرتضی استادی، رشته کلام اسلامی، مرکز مدیریت حوزه علمیه خراسان، 1388، 263ص.
  23. ۲۳. بررسی عقاید وهابیت در موضوع توحید، اباصلت فیضی زاده، به راهنمایی علیرضا رادبین و مشاوره ملیحه پورستاری مهادی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تبریز، 1391.
  24. ۲۴. بررسی فقهی زیارت اهل قبور از دیدگاه مذاهب خمسه. حسن محمدی، به راهنمایی میرحسن عابدیان و مشاوره حبیب الله محمدی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد قم، 1388.
  25. ۲۵. بررسی فقهی عقاید و احکام فرقه های ضاله (وهابیت و شیطان پرستی) . سمیرا قره جانلو، به راهنمایی غلام حسن دلاور و مشاوره حسین احمری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد مشهد، 1391.
  26. ۲۶. بررسی فقهی و اعتقادی فرق وهابیت، مهرانگیز شهدادنژاد، به راهنمایی علی مهدی زاده شهری و مشاوره میثم تارم، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد جیرفت، 1390.
  27. ۲۷. بررسی قرآنی و روایی توحید و شرک از دیدگاه تشیع و وهابیت، محمد فضلی، به راهنمایی علیرضا مختاری و مشاوره محسن زارعی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد فسا، در حال تدوین (1391) .
  28. ۲۸. بررسی گروه های سیاسی در عراق جدید و تأثیر آن بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران (مطالعه موردی جریان سلفی)، علیرضا طحان منش، به راهنمایی سروش فتحی و مشاوره عبدالرضا بای، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد آزادشهر، 1390.
  29. ۲۹. بررسی مبانی فکری و ریشه های تاریخی وهابیت و نقش آن در تعارضات کنونی جهان اسلام: مطالعه موردی افغانستان و پاکستان، علی محمد اسماعیل، به راهنمایی اکبر اشرفی و مشاوره احمد بخشایشی اردستانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی، در حال تدوین (1391) .
  30. ۳۰. بررسی مبانی فکری و فقهی وهابیت، احمد حمیدی، به راهنمایی سید محمدتقی علوی هشت جین و مشاوره کریم علی محمدی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد بناب، 1388.
  31. ۳۱. بررسی مبانی کلامی وهابیت در مورد توحید و شرک، محمد ابراهیم زکی، به راهنمایی عزالدین رضانژاد و مشاوره عبدالرحیم سلیمانی، رشته فقه و معارف اسلامی، مدرسه عالی فقه و معارف اسلامی، جامعة المصطفی العالمیه، قم، 1384.
  32. ۳۲. بررسی مجموعه شبهات وهابیان درباره مهدویت، علیرضا فخاری، به راهنمایی احمد عابدی و مشاوره فتح الله نجارزادگان، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)، قم، 1388.
  33. ۳۳. بررسی مسئله توسل از دیدگاه متفکران شیعی و وهابی، منتظر مهدی، به راهنمایی محمدمهدی گرجیان و مشاوره عزالدین رضانژاد، رشته فلسفه و کلام، مجمع آموزش عالی امام خمینی رحمة الله علیه، جامعة المصطفی العالمیة، قم، 1384، 292ص.
  34. ۳۴. بررسی مسئله شفاعت از دیدگاه علامه طباطبایی و فخر رازی، علی اکبر محمدی، به راهنمایی احمد عابدی و مشاوره محمد ذبیحی، رشته فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده الاهیات، دانشگاه قم، 1379، 113ص.
  35. ۳۵. بررسی مشروعیت زیارت از دیدگاه اهل سنت با نظر به شبهات وهابیت، علی محمد قاسمی شورکی، به راهنمایی محمد ابراهیمی ورکیانی و مشاوره فاطمه توکلی، رشته مدرسی معارف اسلامی، گرایش قرآن و متون اسلامی، دانشکده الاهیات و ادیان، 1391.
  36. ۳۶. بررسی معیار تکفیر در مذاهب اسلامی، عیسی باقری، به راهنمایی حسین رجبی و مشاوره رسول رضوی، رشته فلسفه و کلام اسلامی، حوزه علمیه قم، 1390.
  37. ۳۷. بررسی مغایرت های فقهی وهابیت با فقه مذاهب اربعه، توران عیوض اوغلی، به راهنمایی فرج بهزاد وکیل آباد و مشاوره جواد واحدی زاده، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اردبیل، 1391.
  38. ۳۸. بررسی مقایسه ای معنا و حدود شرک از دیدگاه وهابیت همراه آرای شیعیان اثناعشری و اهل تسنن، سید محمد مشهدی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اراک، 1374، 68ص.
  39. ۳۹. بررسی و تحلیل تعارضات فکری وهابیت با آیات قرآن، حسین آزاد، به راهنمایی علیرضا مختاری و مشاوره عبدالحمید عارفیان، دانشگاه آزاد اسلامی واحد فسا، در حال تدوین (1390) .
  40. ۴۰. بررسی و تحلیل فقهی جایگاه عزاداری و مرثیه و شبهات مربوط به آن، مریم نورپور، به راهنمایی کامران ایزدی مبارکه و مشاوره علی اکبر نایب زاده، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تاکستان، 1389.
  41. ۴۱. بررسی و تطبیق تفسیر آیات صفاتی خداوند بین تفسیر المیزان و تفسیر المنار، مظهر نعمتی، به راهنمایی عادل نادرعلی و مشاوره امیر شیرزاد، رشته علوم قرآن و حدیث، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی کرمانشاه، 1387.
  42. ۴۲. برر سی و نقد آرا و اندیشه های سلفی دکتر یوسف قرضاوی، سید مجتبی موسوی، به راهنمایی مهدی فرمانیان و مشاوره حسین رجبی، رشته فلسفه و کلام اسلامی، حوزه علمیه قم، 1390.
  43. ۴۳. بررسی و نقد احکام فقهی مزارها در مذاهب خمسه اسلامی، ابوالفضل معینی زاده، به راهنمایی حسین احمری و مشاوره غلامحسین دلاور، رشته فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده الاهیات و معارف اسلامی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد مشهد، 1384، 196ص.
  44. ۴۴. بررسی و نقد اشکالات کلامی احمد کاتب و دکتر قفاری پیرامون حدیث غدیر، جعفر اصفهانی، به راهنمایی احمد عابدی و مشاوره علی الله بداشتی، رشته فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه قم، 1385.
  45. ۴۵. بررسی و نقد دیدگاه قفاری درباره جایگاه ائمه علیهم السلام در مکتب تشیع (فصل اول از باب دوم از کتاب اصول مذهب الشیعه)، عبدالمؤمن امینی، به راهنمایی منصور نصیری و مشاوره حسین فقیه، رشته فقه و معارف اسلامی، مجتمع آموزش عالی فقه، جامعة المصطفی العالمیه، قم، 1388.
  46. ۴۶. بررسی و نقد دیدگاه محمد بن عبدالوهاب درباره معیارهای توحید و شرک، سیده شیما انوشه، به راهنمایی علی افضلی و مشاوره حسن طارمی راد، رشته علوم حدیث، گرایش کلام و عقاید، دانشکده علوم حدیث، قم، 1388.
  47. ۴۷. بررسی و نقد سلفیه در شمال آفریقا، سید داریوش رحیمی، به راهنمایی مهدی فرمانیان و مشاوره احمد عابدی، رشته فلسفه و کلام اسلامی، حوزه علمیه قم، 1388.
  48. ۴۸. بررسی و نقد «کشف الشبهات فی التوحید» محمد بن عبدالوهاب، محمدحسین سبحانی، به راهنمایی عبدالرحمن سلیمانی و مشاوره احمد شجاعی، رشته فقه و معارف اسلامی، گرایش فلسفه اسلامی، مدرسه عالی فقه و معارف اسلامی، جامعة المصطفی العالمیه، قم، 1389.
  49. ۴۹. بررسی وهابیت و نفود آن در شبه قاره هند، ابوالفضل پسندیده، به راهنمایی همایون همتی، رشته روابط سیاسی (دیپلماتیک)، دانشکده روابط بین الملل وزارت امور خارجه، تهران، 1374، 406ص.
  50. ۵۰. بنیاد فکری وهابیت در توحید، محمدباقر حسن زاده، به راهنمایی عسگر دیرباز و مشاوره محمدجعفر حسینیان، رشته فلسفه و کلام، مجتمع آموزش عالی امام خمینی، 1380.
  51. ۵۱. بنیادگرایی و امنیت: مطالعه موردی گروه های سلفی استان کردستان، فردین بهرامی، به راهنمایی سید محمود نجاتی حسینی و مشاوره رضا باقی زاده پلامی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد آشتیان، 1392.
  52. ۵۲. پرستش در قرآن و حدیث از منظر شیعه و وهابی (با تأکید بر شبهات)، آذر قلی اف، به راهنمایی ناصر رفیعی و مشاوره احمد مرادخانی، رشته تفسیر و علوم قرآن، مدرسه عالی امام خمینی، جامعه المصطفی العالمیه، قم، 1384.
  53. ۵۳. پژوهشی در نقدهای علامه امینی بر منهاج السنه، میرعماد شریف، به راهنمایی امیر توحیدی و مشاوره احمدرضا غایی، رشته علوم قرآن و حدیث، گروه الاهیات و معارف اسلامی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی، 1389.
  54. ۵۴. پژوهشی موضوعی در سنت و بدعت در پرتو تعالیم مکتب اهل البیت علیهم السلام، محمدتقی فخلعی، به راهنمایی محمد واعظ زاده خراسانی، رشته فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده الاهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، ‎۱۳۷۴.
  55. ۵۵. پیامدهای نفوذ وهابیت در کشورهای همسایه و تأثیر آن بر امنیت ملی ایران، رضا اکبری فرد، به راهنمایی محمد اخباری و مشاوره یوسف زین العابدین عموقی، دانشکده علوم سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد رشت، 1389.
  56. ۵۶. تأثیر اندیشه وهابیت بر روابط بین شیعه و سنی، سیروس سلاجقه، به راهنمایی مهدی حسنی باقری شریف آباد و مشاوره جمیل حسن پور، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد بافت، 1390.
  57. ۵۷. تأثیر اندیشه های کلامی ابن تیمیه بر وهابیت، محمدعیسی محمدی، به راهنمایی احمد حیدرپور و مشاوره علی اصغر رضوانی، رشته فقه و معارف اسلامی، گرایش کلام اسلامی، مجتمع آموزش عالی فقه، جامعه المصطفی العالمیه، قم، 1386.
  58. ۵۸. تأثیر جنبش وهابیت بر اندیشه های دوران معاصر، پیروز قلی پور، به راهنمایی بهرام یوسفی و مشاوره سید محسن آل سیدغفور، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، در حال تدوین (1391)
  59. ۵۹. تأثیر سلفی گری در منطقه خاورمیانه بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران 1380-1390، حیدر کشاورز، به راهنمایی سید عبدالامیر نبوی و مشاوره سید محمد موسوی شاهرودی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد کرج، 1391.
  60. ۶۰. تأثیر وهابیت بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران، محمدرضا اسماعیلی، به راهنمایی احمد شوهانی و مشاوره رضا باقی زاده، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد آشتیان، 1391.
  61. ۶۱. تأثیرات دوسویه وهابیت و القاعده در خاورمیانه (با تأکید بر عربستان)، محمدحسن امامی الطریقی، به راهنمایی احمد بخشایشی اردستانی و مشاوره اکبر اشرفی، رشته اندیشه سیاسی در اسلام، دانشکده علوم سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی، 1387.
  62. ۶۲. تاریخچه پیدایش وهابیت و نقد و بررسی عقاید آن، سید حبیب الله موسوی ناسی، به راهنمایی بهرام بهرامی و مشاوره حسین مرادی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد زنجان، 1388.
  63. ۶۳. تبرک در نزد تشیع و وهابیت، مسعود لعلی، به راهنمایی سید محمد رضوی و مشاوره مجید معارف، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی، 1383.
  64. ۶۴. التبرک فی العقل والنقل، یونس علی العرادی، به راهنمایی عزالدین رضانژاد، مدرسه عالی فقه و معارف اسلامی، مرکز جهانی علوم اسلامی، 1385، 156ص.
  65. ۶۵. تبرک و جایگاه آن از دیدگاه فریقین، عبدالله اورعی مؤمنی، به راهنمایی رسول رضوی و مشاوره حمید کریمی، رشته فلسفه و کلام، حوزه علمیه قم، 1389.
  66. ۶۶. تبیین عقلانی و دینی توحید در عبادت با تأکید بر نقد کتاب تقویه الایمان، سید ذی شأن حیدر زیدی، به راهنمایی عکسر دیرباز و مشاوره کمیل راجانی، رشته کلام اسلامی، مدرسه حکمت و دین پژوهی مجتمع آموزش عالی امام خمینی (ره)، 1391

این کتاب به بررسی توحید در عبادت از دیدگاه شاه اسماعیل دهلوی از نوادگان شاه ولی الله دهلوی سلفی بر مبنای کتاب ایشان پرداخته است.

  1. ۱. تحلیل تلاقی ژئوپلتیک تشیع و وهابیت در حوزه پیرامون جمهوری اسلامی ایران، نادر فلاحی، به راهنمایی یوسف زین العابدین عموقی و مشاوره میرعلی شفیعی عربی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد رشت، در حال تدوین (1390).
  2. ۲. ترجمه البراهین الجلیه فی رفع تشکیلات الوهابیه/ تألیف محمدحسن القزوینی الحائری، اسماعیل سلیمی نمین، به راهنمایی محمود مهدوی، دانشکده الاهیات و معارف اسلامی)، دانشگاه مشهد، 1348.
  3. ۳. ترجمه کتاب فرقه وهّابی و پاسخ به شُبهات آنها به زبان اردو، سید محمدعلی تقوی، به راهنمایی سید اسد عالم نقوی و مشاوره سید شجاعت حسین رضوی، رشته فقه و معارف اسلامی، مجتمع آموزش عالی فقه، جامعه المصطفی العالمیه، 1384

این پژوهش، ترجمه کتاب فرقه وهّابی و پاسخ به شُبهات آنها تألیف سید محمّدحسین قزوینی است که خود ترجمه کتاب البراهین الجلیه فی رفع التّشکیکات الوهّابیة است، که در آن مهم ترین شبهه ها و ایرادهای فرقه وهّابی به عقاید شیعه مخصوصاً مقوله توسّل و شفاعت و شرک خواندن آنها مطرح، و از لحاظ عقلی و نَقلی ارزیابی شده است. نوشتار حاضر در هفت فصل و یک مقدّمه نسبتاً طولانی سامان یافته است.

  1. ۱. ترجمه کتاب وهابیت، مبانی فکری و کارنامه عملی (به زبان اردو)، محمد سبطین، به راهنمایی کلب صادق اسدی و مشاوره سید کمیل اصغر زیدی، رشته فقه و معارف اسلامی، مجتمع آموزش عالی فقه، جامعه المصطفی العالمیه، 1384

این نوشتار، ترجمه کتاب وهّابیت، مبانی فکری و کارنامه عملی تألیف آیت الله جعفر سبحانی به زبان اردو است، که برخی افکار وهّابیان و شکل گیری فرقه وهّابیت را بررسی می کند. کتاب مذکور در دوازده فصل تدوین شده است.

  1. ۱. ترجمه کتاب وهابیت، مبانی فکری و کارنامه عملی آیت الله جعفر سبحانی (به زبان ترکی استانبولی)، المان حسن اف، به راهنمایی شعبان داداشی و مشاوره جابر اکبرزاده، رشته فقه و معارف اسلامی، مجتمع آموزش عالی فقه، جامعه المصطفی العالمیه، 1384.
  2. ۲. ترجمه و نقد فصل اول و پنجم کتاب مذهب حنبلی و ابن تیمیه، حامد محمدیان خراسانی، به راهنمایی مهدی فرمانیان و مشاوره علیرضا قائمی نیا، رشته فلسفه و کلام اسلامی، حوزه علمیه قم، 1391.
  3. ۳. تضاد وهابیت با دیوبندیه (وهابیت از دیدگاه دیوبندیه)، علی زنگوئی زوزنی، به راهنمایی حسین رجبی و مشاوره مهدی فرمانیان، رشته فلسفه و کلام اسلامی، حوزه علمیه قم، 1390.
  4. ۴. تطور مسئله زیارت اهل قبور در تسنن و تشیع، مجتبی صداقت، به راهنمایی مهدی فرمانیان و مشاوره محمد جاودان، رشته شیعه شناسی، دانشکده شیعه شناسی، دانشگاه ادیان و مذاهب اسلامی، 1390.
  5. ۵. تعامل بین دنیا و عالم برزخ از دیدگاه امامیه و وهابیه، سید محمدمهدی رضوی، به راهنمایی عسگر دیرباز و مشاوره محمد رضاپور، رشته کلام اسلامی، مدرسه عالی حکمت و دین پژوهی، جامعة المصطفی العالمیه، قم، 1391.
  6. ۶. تعظیم شعائر الاهی از منظر قرآن و روایات (با تأکید بر عزاداری و رد شبهات وهابیان)، امیرحسین ساقی، به راهنمایی محمد نقیب زاده و مشاوره حسین رجبی، رشته فقه و معارف اسلامی، مدرسه عالی فقه و معارف اسلامی، جامعة المصطفی العالمیه، 1387.
  7. ۷. تفسیر به رأی ها و تضادهای عقیدتی وهابیت با قرآن کریم، معصومه ابری اوغانی، به راهنمایی فرهاد علاءالمحدثین و مشاوره مهدی ایزدی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال، در حال تدوین (1391) .
  8. ۸. تکفیر شیعه: مدعیات و مستندات، عمار خزاعی فدائن، به راهنمایی فاضل و مشاوره نهاوندی، رشته تخصصی کلام اسلامی، مرکز مدیریت حوزه علمیه خراسان، مشهد، 1388، 81ص.
  9. ۹. تکفیر و جایگاه کلامی آن از دیدگاه علامه مجلسی و ابن تیمیه، محمود علیخانی کشکک، به راهنمایی سید حسن اسلامی و مشاوره رسول رضوی، رشته مذاهب اسلامی، دانشگاه ادیان و مذاهب، 1390.
  10. ۱۰. توحید از دیدگاه تشیع و وهابیت، سید صادق سید حسینی، به راهنمایی احمد بهشتی و مشاوره حسین توفیقی، رشته الاهیات و معارف اسلامی، مرکز تربیت مدرس، قم، 1374.
  11. ۱۱. توحید صفاتی و انحراف گروه های مختلف از جمله اشاعره و وهابی ها و نقش ائمه علیهم السلام، حسن فلاح بابلی، به راهنمایی محمدحسین زالی و مشاوره حسین توفیقی، رشته الاهیات و معارف اسلامی، مرکز تربیت مدرس دانشگاه قم، 1371.
  12. ۱۲. توحید عبادی از دیدگاه شیعه و اهل سنت، سید اسد عالم نقوی، به راهنمایی احمد عابدی و مشاوره فتح الله نجارزادگان، دانشکده اصول الدین، قم، 1382.
  13. ۱۳. توحید عبادی از دیدگاه شیعه و وهابیت، مژگان فرجی، دانشگاه باقرالعلوم، قم، 1386، 101ص.
  14. ۱۴. توحید عبادی از دیدگاه قرآن، محمد عارف کاشفی، به راهنمایی محمدباقر سعیدی روشن، گروه فقه و معارف اسلامی، مدرسه عالى فقه و معارف اسلامى، مرکز جهانی علوم اسلامی، 1384.
  15. ۱۵. توحید عبادی از دیدگاه قرآن و روایات (بارویکرد انتقادی به نظرات ابن تیمیه)، احمد اکبری، به راهنمایی سید محمود موسوی و مشاوره عبدالهادی مسعودی، دانشکده علوم حدیث قم، 1388.
  16. ۱۶. توحید عبادی از منظر امامیه و سلفیه، محمدرضا رعیتی، به راهنمایی احمد عابدی و مشاوره علی الله بداشتی، رشته فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده الاهیات و معارف اسلامی، دانشگاه قم، 1386.
  17. ۱۷. توحید عبادی در قرآن و روایات با رویکرد انتقادی به نظرات ابن تیمیه، احمد اکبری، به راهنمایی عبدالهادی مسعودی و مشاوره محمود موسوی، رشته کلام و عقاید، دانشکده علوم حدیث قم، 1388.
  18. ۱۸. توحید از دیدگاه ابن تیمیه و علامه طباطبایی، محمدرضا هندی، به راهنمایی احمد حیدرپور، و مشاوره محمدحسین فصیحی، رشته فقه و معارف اسلامی، گرایش فلسفه اسلامی، مجتمع آموزش عالی فقه، جامعه المصطفی العالمیه، قم، 1387.
  19. ۱۹. توحید و شرک از نظر تشیع و وهابیت، ولی الله نوروزی مقدم، به راهنمایی احمد عابدی و مشاوره جعفر شانظری، رشته فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه قم، 1380، 174ص.
  20. ۲۰. توحید و شرک از دیدگاه سلفیه و امامیه، شمعون حیدر، به راهنمایی محمدحسن قدردان قراملکی و مشاوره حسن رضایی مهر، رشته فقه و معارف اسلامی، مدرسه عالی فقه و معارف اسلامی، جامعه المصطفی العالمیه، قم، 1385.
  21. ۲۱. توسل از دیدگاه قرآن و حدیث، حمیده کبیری زاده، به راهنمایی علی قائمی، رشته علوم قرآن و حدیث، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال، 1378.
  22. ۲۲. توسل از دیدگاه وهابیت و اهل سنت، محمد عیدی، به راهنمایی علیرضا مختاری و مشاوره عبدالحمید عارفیان، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد فسا، 1392.
  23. ۲۳. توسل از منظر قرآن و حدیث، علی الله توکلی، به راهنمایی علیرضا مختاری و مشاوره خلیل مروج، رشته الاهیات و معارف اسلامی، گرایش علوم قرآن و حدیث، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد فسا، 1390.
  24. ۲۴. توسل در قرآن و حدیث، فاطمه صدیق میرزایی، به راهنمایی محمدحسین تبرائیان و مشاوره محمدمهدی پورگل، رشته علوم قرآن و حدیث، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی، 1380، 123ص.
  25. ۲۵. توسل در میان فرق اسلامی، رباب رمضان پور، به راهنمایی عباس همامی و مشاوره ولی الله نقی پور، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد فسا، 1379.
  26. ۲۶. توسل و تبرک از نظر اسلام، حسین حیدری، به راهنمایی روح الله افضلی گروه و محمدعلی صفا، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد جیرفت، 1389.
  27. ۲۷. توسل و زیارت در سیره معصومین علیهم السلام، صحابه و تابعین، سید رضا هاشمی، به راهنمایی محمد دشتی و مشاوره سیدرضا میرمعینی، رشته فقه و معارف اسلامی، مجتمع عالی فقه و معارف اسلامی، جامعة المصطفی العالمیه، قم، 1385، 115ص.
  28. ۲۸. توسل و شفاعت از منظر اهل بیت علیهم السلام و وهابیت، محمد مظفرین، رشته فلسفه و کلام اسلامی، حوزه علمیه قم، 1392.
  29. ۲۹. جایگاه امامت در مکتب اهل بیت علیهم السلام و نقدی بر فصل امامت از کتاب اصول مذهب الشیعة الامامیه الاثنا عشریه ـ عرض و نقد، مهری نادری نژاد، حوزه علمیه خواهران، قم.
  30. ۳۰. جایگاه تبرک از نظر آیات و روایات، نجمه نیک نام، به راهنمایی علیرضا مختاری و مشاوره عباس احمدی سعدی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد فسا، 1389.
  31. ۳۱. جایگاه و تبعات سلفی گری از لحاظ سیاسی و اجتماعی در میان کردهای ایران و عراق، سید امیر موسوی، به راهنمایی عبدالرحمن حسنی فر و مشاوره الهه ابوالحسنی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تاکستان، در حال تدوین (1390) .
  32. ۳۲. جریان شناسی تاریخی فقه سلفی، علی بابایی آریا، به راهنمایی محمدتقی فخلعی، رشته فقه و مبانی حقوق، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، 1388.
  33. ۳۳. جریان شناسی سلفی گری معاصر، حسن عبدی پور، به راهنمایی غلامرضا بهروز لک و مشاوره احمد مبلغی، رشته فلسفه و کلام اسلامی، حوزه علمیه قم، 1390.
  34. ۳۴. جریان های اسلامی و سقوط امپراطوری عثمانی با تأکید بر وهابیت، سید علیرضا حسینی، به راهنمایی نجف لک زایی و مشاوره حسن حضرتی، رشته علوم سیاسی، دانشگاه باقرالعلوم، قم.
  35. ۳۵. حقیقت توحید از نظر امامیه "محقّق طوسی و شهید مطهّری" و وهابیه "ابن تیمیه و محمّد بن عبدالوهاب"، بشیر احمد استوری، به راهنمایی حسن معلمی و مشاوره عبدالمجید زهادت، رشته فلسفه اسلامی، مجتمع آموزش عالی امام خمینی، جامعه المصطفی العالمیه، قم، 1387.
  36. ۳۶. حقیقت توحید و شرک، محمد اکرم، به راهنمایی محمدباقر قیومی و مشاوره کاشفی و حسن زمانی، رشته فلسفه و کلام اسلامی، مدرسه عالی امام خمینی، قم، 1383.
  37. ۳۷. حکم فقهی تکفیر از دیدگاه وهابیت، معصومه کارگر، به راهنمایی سید حسن عاملی کلخوران و مشاوره جواد واحدی زاده، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اردبیل، 1390.
  38. ۳۸. حیات برزخی از نظر وهابیت، عباسعلی صالحی، به راهنمایی مهدی فرمانیان و مشاوره رسول رضوی، رشته فلسفه و کلام اسلامی، حوزه علمیه قم، 1389.
  39. ۳۹. حیات فکری و سیاسی ابن تیمیه، فاطمه علی پور، به راهنمایی سید حسین فلاح زاده و مشاوره محمدجعفر علمی، رشته تاریخ اسلام، دانشگاه باقرالعلوم.
  40. ۴۰. درخواست شفاعت از انبیا و اولیا از منظر فریقین، علی لیاقت، به راهنمایی سید عبدالکریم حیدری و مشاوره حسن شکوری، رشته علوم قرآن و حدیث، مجتمع عالی امام خمینی، جامعة المصطفی العالمیة، 1387، 118ص.
  41. ۴۱. رابطه زعامت دینی و حکومت از دیدگاه وهابیت، محمدجواد گوهری، به راهنمایی محمدعلی تسخیری، رشته معارف اسلامی و تبلیغ، دانشکده تبلیغ و معارف اسلامی، دانشگاه امام صادق علیه السلام، 1370.
  42. ۴۲. رابطه عقل و دین از دیدگاه ملاصدرا و ابن تیمیه، مدینه کرمی، به راهنمایی سعید رحیمیان و مشاوره علی محمد ساجدی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شیراز، 1388.
  43. ۴۳. رشد رادیکالیسم سیاسی مذهبی فرقه ای در پاکستان و تأثیر آن بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران، سید حامد موسوی، به راهنمایی عباسعلی رهبر، دانشکده علوم سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، 1389.
  44. ۴۴. زمینه های تاریخی پیدایش سلفی گری و گسترش آن در جهان اسلام (از قرن دوازدهم هجری تاکنون)، پروین دالوند، به راهنمایی غلامحسین زرگری نژاد و مشاوره محمد حاجی تقی، رشته تاریخ، دانشگاه شهید بهشتی، 1389.
  45. ۴۵. سلفیت و حقوق بشر معاصر، ساناز بیرژندی، به راهنمایی سید فاطمی و مشاوره محقق داماد، رشته حقوق بشر، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، 1390.
  46. ۴۶. سوگواری از نظر مذاهب، سمیه صنعتی، به راهنمایی اکبر احمدپور و مشاوره محمدتقی فخلعی، دانشکده الاهیات و معارف اسلامی شهید مطهری، دانشگاه فردوسی مشهد، 1390.
  47. ۴۷. سیاست خارجی آمریکا در مقابله با انقلاب اسلامی ایران با تأکید بر مسئله فرقه گرایی وهابیت و بهائیت، مجتبی کمری، به راهنمایی رضا جلالی و مشاوره اکبر اشرفی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، در حال تدوین (1391) .
  48. ۴۸. سیاست و عملکرد وهابیت در جمهوری اسلامی ایران: استان بوشهر، حسن دبستانی، مطالعه موردی استان بوشهر، به راهنمایی عباسعلی رهبر، دانشگاه علامه طباطبایی، 1390.
  49. ۴۹. سیر تاریخی پیدایش فرقه وهابیت و عملکرد آن، عباس جعفری، به راهنمایی سید محمدهادی یوسفی غروی و مشاوره سید مهدی روحانی، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)، قم، 1379.
  50. ۵۰. سیر تاریخی و اعتقادی وهابیت و پاسخ به شبهات، ابراهیم غلامرضایی، به راهنمایی غلامحسین سعیدیان و مشاوره ستار عودی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد شهرری، 1389.
  51. ۵۱. سیر تاریخی وهابیت و پاسخ به شبهات، ابراهیم غلامرضایی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، 1389.
  52. ۵۲. شرک از دیدگاه قرآن، داراب نبئی، به راهنمایی علی اکبر غفاری صفت، رشته معارف اسلامی و تبلیغ، دانشکده تبلیغ و معارف اسلامی، دانشگاه امام صادق7، 1370.
  53. ۵۳. شرک از دیدگاه قرآن، سید محمدحسین علم الهدی، به راهنمایی محمدهادی معرفت، مرکز تربیت مدرس حوزه علمیه قم، 1372.
  54. ۵۴. شرک و ابعاد آن در قرآن کریم، معصومه نادرنژاد، به راهنمایی محمدعلی مهدوی راد و مشاوره احمد عابدی، رشته علوم قرآن و حدیث، دانشکده اصول دین، قم، 1378.
  55. ۵۵. شرک و ابعاد آن در قرآن، آقابالا مهدی یف، به راهنمایی محمدعلی لسانی فشارکی، رشته علوم قرآن و حدیث، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، 1380.
  56. ۵۶. شفاعت از دیدگاه فرق مختلف اسلامی (اشاعره، معتزله، تشیع و وهابیت)، سعیده دربان جعفری، به راهنمایی سید حسین سیدموسوی، رشته مدرسی معارف اسلامی، دانشکده الاهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، 1390.
  57. ۵۷. شفاعت از دیدگاه فریقین، محمود یارمحمودی، به راهنمایی عبدالکریم عابدینی و مشاوره حسین رجبی، رشته فلسفه و کلام اسلامی، حوزه علمیه قم، 1389.
  58. ۵۸. شفاعت از دیدگاه قران و حدیث، خسرو قنبرپور، به راهنمایی سید مهدی قریشی و مشاوره سید مهدی صالحی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد خوی، 1389.
  59. ۵۹. شفاعت از منظر حکمت متعالیه و ابن تیمیه، فاطمه راستی کردار، رشته فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه باقرالعلوم، قم، 1387.
  60. ۶۰. شفاعت از نظر قرآن و حدیث، فیروزه کریمی، به راهنمایی سیدمحمدباقر حجتی، رشته علوم قرآن و حدیث، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال، 1373.
  61. ۶۱. شفاعت از نظر قرآن و نقد شبهات وارده، طاهره سیف اللهی، به راهنمایی غلامحسین تاجری نسب و مشاوره قندهاری، دانشکده اصول الدین، قم، 1387.
  62. ۶۲. شفاعت در قرآن. شاه ولی اصغری، به راهنمایی محمدجعفر حسینیان، رشته فقه و معارف اسلامی، مدرسه عالی فقه و معارف اسلامی، جامعة المصطفی العالمیه، قم، 1381.
  63. ۶۳. شفاعت در قرآن کریم، کریم حمیدی، رشته فلسفه و کلام اسلامی، حوزه علمیه قم، 1391.
  64. ۶۴. شفاعت در قرآن، ابراهیم خلیلی، به راهنمایی حسین علوی مهر و مشاوره محمدجعفر حسینیان، رشته فقه و معارف اسلامی، مجمع عالی فقه و معارف اسلامی، 1380، 202ص.
  65. ۶۵. شفاعت در قرآن و روایات، غلامعلی طلایی، به راهنمایی علیرضا مختاری و مشاوره خلیل مروج، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد فسا، 1390.
  66. ۶۶. شفاعت در کتاب و سنت، محمدجواد فربود، به راهنمایی مریم ایمانی خوش خو، رشته علوم قرآن و حدیث، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تربیت معلم،
  67. ۶۷. شفاعت و آثار آن در زندگی انسان، قادر باغبانی، به راهنمایی ملیحه پورستار مهادی و مشاوره احمد امیری، رشته الاهیات و معارف اسلامی، گرایش علوم قرآن و حدیث، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تبریز، 1388.
  68. ۶۸. شفاعت و تجسم اعمال از دیدگاه متکلمین شیعی و وهابیت، مجتبی معتمدی، به راهنمایی عبدالرضا جمال زاده و مشاوره ثریا سلاحورزی.
  69. ۶۹. شفاعت و توسل از دیدگاه عقل و نقل، رقیه پناهی رجب، به راهنمایی عزیز الله فیاض صابری و مشاوره علیرضا کهنسال، رشته فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده الاهیات شهید مطهری، دانشگاه فردوسی مشهد، 1390.
  70. ۷۰. شفاعت و عدل الاهی با توجه به نقد وهابیون، فاطمه مقدری، به راهنمایی موسی ملایری و مشاوره انشاءالله رحمتی، رشته فلسفه و حکمت اسلامی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی، 1388.
  71. ۷۱. شکل گیری وهابیت در عربستان و بحران در روابط خارجی جمهوری اسلامی ایران از سال 1357-1367، فاطمه حاتمی، به راهنمایی محمدمهدی میرزایی و مشاوره پریچهر شاهسوند بغدادی، رشته روابط بین الملل، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد کرج، 1389.
  72. ۷۲. ش‍ی‍وه ه‍ای ن‍ف‍وذ و گ‍س‍ت‍رش وه‍ابیت در ش‍ب‍ه ق‍اره هند، علی اکبر شریفی نیا، به راهنمایی صادق زیباکلام و مشاوره محمدجعفر هرندی، رشته علوم سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی تهران مرکزی، 1377.
  73. ۷۳. عقاید وهابیت از دیدگاه علمای اهل سنت، محمد کامل، به راهنمایی محمدهادی یوسفی غروی و منذر حکیم، رشته فلسفه و کلام، مجتمع آموزش عالی امام خمینی، قم، 1384.
  74. ۷۴. عقاید وهابیت کاتجزیه، ایک نئی رخ سی، سید احمد رضوی، به راهنمایی کلب صادق اسدی و مشاوره محمدعلی رمضانی، رشته فقه و معارف اسلامی، مجتمع آموزش عالی فقه، جامعة المصطفی العالمیه، 1384.

این نوشتار ترجمه کتاب تحلیلی نو بر عقاید وهابیت تألیف محمدحسین ابراهیمی به زبان اردو است، که به تحلیل و نقد دیدگاه های وهّابیان درباره برخی مسائل اعتقادی شیعه، مانندِ زیارت، توسّل، شفاعت، تحریفِ قرآن، حجّیت سیره صحابه و ... می پردازد و عقاید آنان را در این زمینه نقل و نقد می کند.

  1. ۱. علل گسترش اندیشه سلفی گری در استان سیستان و بلوچستان (پس از انقلاب اسلامی)، علی بیک نژاد، به راهنمایی محسن مدیرشانه چی و مشاوره عباسعلی آذرنیوشه، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد مشهد، 1390.
  2. ۲. کتاب شناسی توصیفی تألیفات علمای شیعه در پاسخ به شبهات و کتاب های اهل سنت از صفویه تا عصر حاضر، طاهر عباس، به راهنمایی حسین عبدالمحمدی و مشاوره عزت الله مولایی نیا، مجتمع آموزش عالی فقه، جامعة المصطفی العالمیة، قم، 1384.

در این رساله، 314 کتاب از آثاری که علمای شیعه در پاسخ به شبهات اهل سنت و وهابیت نوشته اند، معرفی شده است.

  1. ۱. مبانی فقهی زیارت و توسل، محبوبه ابوالحسنی نیارکی، به راهنمایی محمد حسینی و مشاوره عابدین مؤمنی، رشته فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تهران، 1387.
  2. ۲. مبانی قرآنی و روایی زیارت معصومین علیهم السلام و پاسخ به مهم ترین شبهات در این زمینه، هادی گیاه پور، به راهنمایی محسن احتشامی نیا و مشاوره امیر توحیدی، رشته علوم قرآن و حدیث، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی، 1388، 208ص.
  3. ۳. مفهوم تبرک بین شیعه و وهابیت، مسعود لعلی، به راهنمایی محمد رضوی و مشاوره مجید معارف، رشته علوم قرآن و حدیث، دانشکده الاهیات و معارف اسلامی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی، 1384، 141ص.
  4. ۴. مقایسه تطبیقی اندیشه سیاسی اخوان المسلمین با گروه های سلفی تکفیری (با تأکید بر سازمان القاعده)، رضا صداقت، به راهنمایی جلیل رحیمی جهان آبادی و مشاوره محسن مدیرشانه چی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد مشهد، 1389.
  5. ۵. نظریه تأویل از نظر ابن تیمیه و علامه حلی رحمة الله علیه، رؤیا شهابی، به راهنمایی محمدرضا ارشادی نیا و مشاوره حسین بهروان، رشته الاهیات و معارف اسلامی، گرایش فلسفه و حکمت اسلامی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد کرمانشاه، 1388.
  6. ۶. نفوذ وهابیت در کشورهای همسایه و تأثیر آن بر امنیت ملی ایران، رضا اکبری فرد، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، 1389.
  7. ۷. نقد آراء ابن تیمیه در بحص استشفاع، مبارز ابراهیم اف، به راهنمایی ابوالفضل روحی و مشاوره عبدالحمید زهادت، رشته فلسفه و کلام، مدرسه عالی حکمت و دین پژوهی، جامعة المصطفی العالمیه، قم، 1391.
  8. ۸. نقد اندیشه های وهابیت، محمدسرور موحدی غوریان، به راهنمایی محمدرضا ضمیری و مشاوره محمدجعفر حسینیان، رشته فقه و معارف اسلامی، مجمع عالی فقه و معارف اسلامی، جامعة المصطفی العالمیة، 1380، 175ص.
  9. ۹. نقد توحید عبادی وهابیت از دیدگاه امامیه، سید محمدعلی مهدوی الحسینی، به راهنمایی عسگر دیرباز و مشاوره مهدی احدی، رشته فلسفه و کلام اسلامی، حوزه علمیه قم، 1388.
  10. ۱۰. نقد دیدگاه وهابیت درباره توحید و شرک، معصومه بازاری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد ساری، 1391.
  11. ۱۱. نقد دیدگاه وهابیت درباره شفاعت از منظر علامه طباطبایی، حبیب الله بصیر، به راهنمایی حسین دیبا و مشاوره شعبان داداشی، رشته فقه و معارف اسلامی، گرایش کلام اسلامی، مجتمع آموزش عالی فقه، جامعه المصطفی العالمیه، قم، 1387.
  12. ۱۲. نقد دیدگاه های منکران شفاعت و توسل، عطیه اسکندر، به راهنمایی مریم حاجی عبدالباقی و مشاوره نفیسه نوید، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال، 1389.
  13. ۱۳. نقد شبهات مهدویت در کتاب های اصول مذهب الشیعه الاثنی عشریه (القفاری) و الامام الامهدی (احمد الکاتب)، علیرضا برادران افتخاری، به راهنمایی محمد جاودان و مشاوره علیرضا ایمانی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، 1390.
  14. ۱۴. نقد عقاید و آرای وهابیت در مسئله توسل با استفاده از قرآن و سنت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله، سید مصطفی مناقب، به راهنمایی محمدتقی دیاری و محمدعلی مهدوی راد، رشته علوم قرآن و حدیث، دانشکده الاهیات و معارف اسلامی، دانشگاه قم، 1386.
  15. ۱۵. نقد مبانی و آرای وهابیت از دیدگاه محمد سعید رمضان البوطی، حسن بن فرحان مالکی، محمد بن علوی مالکی، حسن سقاف، علی رئیسی، به راهنمایی رسول رضوی و مشاوره سید شرف الدین ملک حسینی، رشته فلسفه و کلام اسلامی، حوزه علمیه قم، 1392.
  16. ۱۶. نقد و بررسی ابن تیمیه و روش او در حدیث، سعید حماد، به راهنمایی فتح الله نجارزادگان و مشاوره احمد عابدی، دانشکده اصول الدین قم، 1383.
  17. ۱۷. نقد و بررسی اتهام غلو به شیعه از کتاب علماء الشیعه یقولون، اکرم منتظری هدشی، به راهنمایی غلامحسین تاجری نسب و مشاوره سید محسن میرباقری، رشته علوم قرآن و حدیث، دانشکده اصول الدین، تهران، 1385.
  18. ۱۸. نقد و بررسی احکام فقهی مذهب وهابیت، نرجس تقوایی نخجیری، به راهنمایی محمدعلی قربانی و مشاوره زین العابدین قربانی، رشته الاهیات و معارف اسلامی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد لاهیجان، 1391.
  19. ۱۹. نقد و بررسی افکار ابن تیمیه در قرآن و حدیث، جعفر تابان، به راهنمایی محمود فاضل مطلق یزدی، رشته علوم قرآن و حدیث، دانشکده الاهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، 1391.
  20. ۲۰. نقد و بررسی اندیشه وهابیت در مسئله توحید و لوازم آن، خادم حسین حبیبی، به راهنمایی علی اکبر بابایی، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی رحمة الله علیه، قم، 1381.
  21. ۲۱. نقد و بررسی تطبیقی نظر امامیه و سلفیه در موضوع امامت، محمدحسین مخلصی، به راهنمایی شعبان داداشی، رشته فقه و معارف اسلامی، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی رحمة الله علیه، قم، 1385.
  22. ۲۲. نقد و بررسی تفکر وهابیت از نظر علما و صاحب نظران اهل سنت، حسین هادی نژاد، به راهنمایی علیرضا مختاری و مشاوره خلیل مروج، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد فسا، 1388.
  23. ۲۳. نقد و بررسی دیدگاه دکتر قفاری درباره امامت، فصل اوّل، باب ثالث (اصول مذهب الشّیعه الامامیه الاثنا عشریه)، طاهر علیجان، به راهنمایی سید محمدرضا موسوی و مشاوره محمد کریمی، رشته فقه و معارف اسلامی، مجتمع آموزش عالی فقه، جامعه المصطفی العالمیه، 1385.

نوشتار حاضر، به بررسی بخشی از دیدگاه های ناصرالدین قفاری، یکی از عالمان اهل سنت با گرایش های وهابی گری می پردازد. و نقدهای وی در اعتقادات شیعه امامیه در زمینه امام و ویژگی های او و مبانی و اصول حاکم بر امامت را ارزیابی می کند.

  1. ۱. نقد و بررسی دیدگاه های ابن تیمیه در مورد آیات مربوط به حضرت علی علیه السلام، عبدالرزاق علی دوست، به راهنمایی محمدرضا ضمیری و مشاوره مهدی فرمانیان، رشته مذاهب اسلامی گرایش کلام اسلامی، معاونت پژوهش حوزه های علمیه، حوزه علمیه قم، 1389.
  2. ۲. نقد و بررسی دیدگاه های سلفی بن باز، ابراهیم قاسمی، به راهنمایی حمید ملک مکان و مشاوره مصطفی سلطانی، رشته مذاهب اسلامی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، 1390.
  3. ۳. نقد و بررسی دیدگاه های عبدالجبار معتزلی، ابوبکر باقلانی، ابن تیمیه و محمد بن عبدالوهاب درباره امامت، سید جواد وحیدی، به راهنمایی سید محمدرضا موسوی و مشاوره حسین فقیه، رشته فقه و معارف اسلامی، مجتمع آموزش عالی فقه، جامعه المصطفی العالمیه، قم، 1384.
  4. ۴. نقد و بررسی شبهات پیرامون توسل از دیدگاه قرآن و سنت، ولی اف، به راهنمایی شعبان داداشی، رشته فقه و معارف اسلامی، مجتمع آموزش عالی فقه، جامعه المصطفی العالمیه، قم، 1387.
  5. ۵. نقد و بررسی شبهات جدید وهابیت بر غدیر، علی شریفی، به راهنمایی احمد عابدی و مشاوره خلیلی، رشته علوم قرآن و حدیث، دانشکده اصول الدین قم، 1390.
  6. ۶. نقد و بررسی شبهات وهابیت در مسئله مهدویت، مریم خطی، به راهنمایی احمد عابدی، و مشاوره برقعی، رشته فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده الاهیات و معارف اسلامی، دانشگاه قم، 1386.
  7. ۷. نقد و بررسی مبانی فقهی وهابیت در تخریب قبور ائمه و شفاعت توسل و تبرک، راضیه سادات علوی، به راهنمایی ولی الله ملکوتی فر و مشاوره سید حسین موسوی راد، 1392.
  8. ۸. نقش بنیادگرایی (وهابیت) در آسیای مرکزی و قفقاز، حسینعلی انتظاری، به راهنمایی حبیب الله ابوالحسن شیرازی و مشاوره الهه کولایی، رشته علوم سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی، 1379.
  9. ۹. نقش دولت سعودی در گسترش وهابیت در کشورهای هم جوار (پاکستان، بحرین) در یک دهه اخیر، مجید ساقی، به راهنمایی اصغر پرتوی و مشاوره مهدی خوش خطی، رشته علوم سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد زنجان، 1391.
  10. ۱۰. نقش فرقه گرایی مذهبی (وهابیت) در روابط جمهوری اسلامی ایران و پاکستان، رضا علی اکبرپور، به راهنمایی ابومحمد عسکرخانی، رشته روابط بین الملل، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، 1376.
  11. ۱۱. نقش و جایگاه مطوعین وهابی در بسط و تثبیت دولت های اول تا سوم سعودی، محمدحسین رفیعی، به راهنمایی ولی الله برزگر کلیشمی، دانشکده الاهیات و معارف اسلامی، دانشگاه بین المللی امام خمینی رحمة الله علیه، قزوین، 1390.
  12. ۱۲. نقش واسطه ها در عالم، روح الله خدادادی، به راهنمایی محمدباقر مرتضوی نیا و مشاوره عبدالرحیم سلیمانی، مرکز مدیریت حوزه علمیه قم، 1389.
  13. ۱۳. وهابیت از دیدگاه اهل سنت، خیرالله نیک خواه کیارمشی، به راهنمای حسینی قزوینی و مشاوره خسروپناه، رشته فلسفه و کلام اسلامی، حوزه علمیه قم، 1388.
  14. ۱۴. وهابیت، پیدایش سیر تاریخی و آراء، نادر مجدنیا، به راهنمایی عبدالحسین لطیفی و مشاوره سیدعبدالمجید حیرت سجادی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهر ری، 1392
  15. ۱۵. وهابیت، مبانی فکری و کارنامه عملی، المان حسن اف، به راهنمایی شعبان داداشی و مشاوره جابر اکبرزاده، رشته فقه و معارف اسلامی، مجتمع آموزش عالی فقه، جامعة المصطفی العالمیه، قم، 1384.

این نوشتار، ترجمه کتاب وهّابیت، مبانی فکری و کارنامه عملی تألیف آیت الله جعفر سبحانی به زبان اردو است، که به نقد برخی افکار وهّابیان و شکل گیری فرقه وهّابیت می پردازد. کتاب مذکور در سیزده فصل تدوین شده است.

  1. ۱. وهابیت و آثار سوء ناشی از تعارض آن با آموزه های دینی، زهرا انصاری، به راهنمایی محمدحسین صائینی و مشاوره فرهاد ادریسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد فسا، 1390.
  2. ۲. وهابیت و اماکن مقدسه از آغاز تا قرن بیستم، مریم عزیزیان، به راهنمایی حسن حضرتی، رشته تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، 1386.
  3. ۳. وهابیت و نفوذ در آفریقا، ولی الله محمدی نصرآبادی، رشته علوم سیاسی و روابط بین الملل، دان‍ش‍ک‍ده رواب‍ط ب‍ی‍ن ال‍م‍ل‍ل وزارت ام‍ور خ‍ارج‍ه ، تهران، 1367.
  4. ۴. الوهابیه بین الاعتدال و التفریط، حسنعلی تی با کانا، به راهنمایی محمدباقر قیومی و مشاوره عصام العماد، مجتمع آموزش عالی امام خمینی، جامعة المصطفی العالمیه، قم، 1392.

ملخص المقالات

الرد على شبهة القفاری فی نسبة نشأة الإمامة إلى عبد الله بن سبأ

ابوالفضل قاسمی

من بین النظریات الوهمیة حول نشأة التشیع تلک القائلة بأنّ التشیع ظهر نتیجة لجهود عبد الله بن سبأ. لقرون عدیدة یطرح أعداء الشیعة هذه النظریة، وفی هذا الإطار کرّر ناصر القفاری أحد علماء الوهابیة المعاصرین هذا الزعم بالاستناد إلى النصوص الشیعیة ولکن على نحو متمایز ومختلف عن الآخرین. تردّ هذه المقالة على شبهة القفاری بالاستناد إلى ثلاثة أدلة: 1. وجود أدلة معتبرة على ظهور الشیعة بجهود النبی الکریم ص نفسه؛ 2. دراسة نقلیة تنسب الشیعة إلى عبد الله بن سبأ؛ 3. تعارض عقائد عبدالله بن سبأ مع الشیعة الإثنی عشریة. وفی ضوء الدراسات المطروحة یظهر لنا أنّ نشأة الشیعة تعود إلى عصر النبی الأکرم ص، وأنّ عبد الله بن سبأ، على فرض وجوده، کان یملک عقائد مختلفة عن عقائد الشیعة، وأنّ أیاً من مصادر الشیعة لم تنسب نشأة المذهب إلى هذا الرجل.

الکلمات المفتاحیة: الشیعة، عبد الله ابن سبأ، القفاری، منشأ الشیعه، الغلو، الإمامة.

آراء علماء دیوبند فی التکفیر

میثم صفری

المذاهب الإسلامیة و لا سیما المدرسة الدیوبندیة هی تیار معتدل بعید عن التطرّف، غیر أنّ الجماعات التکفیریة المتطرّفة التی ظهرت فی هذه المدرسة تهجّمت، لحجج و أسباب متعدّدة، على المسلمین و کفّرتهم دون الرجوع إلى آراء علماء هذا المذهب، و قتلت بعضهم، لذا، لا یمکن أن ننسب هذه الأعمال إلى المذهب. لقد ظهرت مقولة التکفیر منذ صدر الإسلام، ما یعنی أنّها لیست ظاهرة خاصة بحقبة أو أشخاص أو فرقة معینة، و قد وضعت المذاهب الإسلامیة لها ضوابط و أصول. المقال الحالی یشرح معیار الإسلام و الکفر و یرسم ضوابط التکفیر و أصوله من منظار علماء دیوبند، و ذلک من أجل البرهنة على حقیقة أنّ علماء دیوبند لا یکفّرون المسلمین و أهل القبلة لأسباب واهیة، و إذا کان البعض یکفّر المسلمین و یخرجهم من الملة تحت اسم دیوبند، و یقوم عدد منهم بتنفیذ عملیات إرهابیة ضدّ أهل القبلة، فلا یجوز أن نرمی المذهب برمّته بالتطرّف و التکفیر.

الکلمات المفتاحیة: مدرسة دیوبند الفکریة، أهل القبلة، ضروری الدین.

مقارنة بین آراء الوهابیة والإخوان المسلمین فی مجال الحکومة

صادق مصلحی

الوهابیة والإخوان المسلمون هما جماعتان سلفیتان یفرّقهما اختلاف جوهری فی مجال الحکومة. فالوهابیة لا تعنى کثیراً بمبحث الحکومة، و تعتبر أنّ طاعة الحاکم واجبة حتى لو کان فاسقاً و استلم الحکم بالغلبة و القوة. فی حین أنّ الهدف الرئیسی للإخوان المسلمین هو تشکیل الحکومة الإسلامیة من أجل تطبیق الأحکام الإسلامیة، و یعترفون بشرعیة الحکومة ما دامت تطبّق أحکام الإسلام.

من جهتها، لا تعترف الوهابیة بالانتخابات و الأسالیب السیاسیة الحدیثة و لا تعیر أهمیة لآراء الناس، خصوصاً النساء، بینما یرى الإخوان المسلمون أنّ الشعب هو أحد أرکان مشروعیة الحکومة و هو صاحب القول الفصل فی نصب الحاکم و عزله.

الکلمات المفتاحیة: الوهابیة، الإخوان المسلمون، الحکومة الإسلامیة، مشروعیة الحکومة

بحث فی حدیث «اللهم لا تجعل قبری وثناً یعبد»

محمد اصغری نجاد

یحلّل المقال الحدیث النبوی الشریف «اللهم لا تجعل قبری وثناً یعبد» الوارد فی معظم مصادر أهل السنّة و الوهابیة، و یجرح و یعدّل رواته، فیشرح مفهومه و ما إذا کان صدوره من النبی الأکرم$ صحیحاً أم مکذوباً، و على افتراض صحّة صدوره، فما هو معناه. و قد جاء مضمون هذا الحدیث فی بعض المصادر الشیعیة أیضاً. یعتقد کاتب المقال بأنّ الحدیث موضوع، و نحن نعتقد أنّ هذا التصوّر هو خلاصة ما ورد فی هذا المقال، و لذلک نقدّم تحلیلاً بشأنه، مع إشارة سریعة إلى مصادر هذا الحدیث الموضوع و عدم صحّته.

الکلمات المفتاحیة: حدیث اللهم لا تجعل قبری وثناً یعبد، اهل السنة، الوهابیة، رسول الله ص، زیارت القبور، الشرک، عبادة الأوثان.

العبادة: مفهومها، أرکانها، مقوّماتها

حسین قاضی زاده

للعبادة، کمفهوم مفتاحی، أرکان یجب أخذها بعین الاعتبار عند التعریف. و کلما ابتعد التعریف عن هذه الأرکان، ابتعد بنفس المقدار عن الصحّة و الصدق. لکی یتحقّق مفهوم العبادة یحتاج إلى ثلاثة مقوّمات هی «المعبود» و «العابد» و «العمل العبادی». و لکل من هذه المقوّمات خصوصیة، حیث نتناولها هنا بوصفها أرکان مفهوم «العبادة». و لکن ما یستنبط من عنوان المعبود هو أنّه یطلق عندما یصدق علیه عنوان «الإله» الذی یفسّر مقام الألوهیة فی تحقّق مفهوم «العبادة»، و من حیث أنّ لفظ العبادة یستخدم للإشارة إلى عمل المشرکین، یتبین لنا أنّ المقصود بالإله لیس الإله الحقیقی، و إنّما الإله الذی یؤمن به العابد، و هذا الموضوع (الإله الاعتقادی) هو أول رکن فی مفهوم العبادة یمکن استنباطه من عنوان «المعبود» و «العابد».

الموضوع الثانی الذی یمکن استنباطه من عنوان «العابد» هو الخضوع الذی یستضمره «العابد» - لا نفس العمل- تجاه المعبود، و هذا یعتبر الرکن الثانی فی المفهوم؛ أمّا الرکن الثالث الذی یستبطنه «العمل العبادی» هو المنفعة و رجحان ذات العمل بالنسبة للمعبود. المزج بین هذه الأرکان الثلاثة یحقّق لنا مفهوم العبادة. و فی المجموع، لا بدّ من القول أنّ العبادة تعنی «القیام بعمل راجح من خلال الخضوع أمام الإله».

الکلمات المفتاحیة: العبادة، المعبود، العابد، العمل العبادی، الإله، الشرک، الوهابیة.

وقفة تأمل فی آراء ابن تیمیة فی مواجهته لمذاهب و علماء الإسلام

احمد کوثری (باغچقی)

لقد انبرى ابن تیمیة فی عدّة مواقف إلى الطعن و القدح فی المذاهب الإسلامیة و أئمّتها. من جملة هذه المواقف: مخالفته للمذاهب الإسلامیة و الفرق الصوفیة، الانتقاص من قدر النبی الأکرم ص و أهل بیته(، تخطئة الخلفاء و الصحابة. یتناول المقال الحالی بالشرح و التحلیل هذه المواقف.

الکلمات المفتاحیة: ابن تیمیة، الوهابیة، الانتقاص من قدر النبی الأکرم ص، مخالفة المذاهب الإسلامیة، تخطئة الخلفاء، الطعن فی الصحابة، ردّ التصوّف.

برگرفته از سایت الوهابیه http://alwahabiyah.com 

جدیدترین مقالات

وضعیت القاعده پس از ظهور داعش

27 خرداد 1396

این مقاله وضعیت کنونی القاعده را از سه منظر فعالیت...

بازشناسی تفاوت سلفی نوگرا و افراط‏ گرا

27 خرداد 1396

همه جریان‏های تکفیری در جهان اسلام سلفی هستند، ولی همه...

جریان‌شناسی گروه‌های تکفیری: ابعاد و پیامدها

25 خرداد 1396

مسئله خلافت از اساسی‌ترین مسائلی است که در صد سال...

جریان شناسی شبکه حقانی: ساختار و عملکرد

25 خرداد 1396

شبکه حقانی مجموعه‌اي از شبه نظامیان است که از چند...

چشم انداز داعش در منطقه: ابعاد و زوایا

24 خرداد 1396

گروه داعش بعد از تسلط بر قسمتهای وسیعی از عراق...

مقايسه انديشه‏ و رفتار جبهه النصره و داعش

23 خرداد 1396

بعد از شروع درگیری‏های سوریه در مارس ۲۰۱۱، مبارزین سوری...

عربستان معمار جنایت و مکافات

23 خرداد 1396

رخدادهای دو هفته اخیر شهر «عدن» سؤالات فراوانی را پدید...

ناتوانی حکومت ها و رشد سلفیسم در غرب افریقا

23 خرداد 1396

سلفیسم و افراط گرایی فزاینده درغرب افریقا را چطور میتوان...

Please publish modules in offcanvas position.